• Diğer

Yazar

tercumangazetesi@hotmail.com

80 makale bulunmakatadır

Dostluğun Sıcak Mührü: Kahve ve kahvehaneler

Esrarkeş ya da Esrar Kahvehaneleri İstanbul'un özellikle Tahtakale, Tophane, Silivrikapı, Mevlevihane-kapı semtlerinde tüm müşterileri esrarkeşlerden oluşan kahvehanelerdi.

14:05 - 7 Temmuz 2019

+A

-A

Okunma: 64

Dostluğun Sıcak Mührü:
Kahve ve kahvehaneler
 
Sadık SOFTA
 
Esrarkeş ya da Esrar Kahvehaneleri
İstanbulun özellikle Tahtakale, Tophane, Silivrikapı, Mevlevihane-kapı
semtlerinde tüm müşterileri esrarkeşlerden oluşan kahvehanelerdi. Bu kahvehanelerin
kendilerine özgü bir işleyişi ve düzeni olmasına karşılık, mekan olarak hiçbir özellikleri
yoktu. Bakımsız ve pis görünüşe sahiptiler. Bu kahvehanelerin her birinde barınan yedişer
kişisine Kıdemli Dede adı verilirdi. Bu dedeler kimilerine göre insanlıklarını yitirmiş, miskin
ve işe yaramaz yaratıklar, kimilerine göre ise tüm dünyevi ilişkilerini kesip, Tanrıdan başka
kimseyle ilgilenmeyen ve konuşmayan kırklara karışmış bir çeşit ermişlerdi. Ancak
yaşayabilecek kadar yemek yiyen bu hasta görünüşlü, bakımsız ve bitkin insanların tam
eylemi "dirseklerini dizlerine, ellerini de şakaklarına koyup kendi iç âlemlerine dalmaktı". Bu
dedelerin dış dünya ile ilişkilerini gerçek görevi tahsildarlık olan üçer kişilik yardımcılarıyla
kurarlardı. Yardımcılar, bu dedelerin ermiş olduğuna inanan kişilerden bir çeşit bağış toplar,
topladıklarını Ocakçı Dedeye teslim ederek onların yaşamlarını sürdürmelerini sağlarlardı.
Adakları gerçekleşen kişilerde kahveye gelen muhip (dostlar) adı verilen müşteriler de
dedelere ayrıca para yardımında bulunurlardı (Evren 1996). 1
 
Meddah Kahvehaneleri
Ramazanlarda ve bayramlarda faaliyet gösteren meddah kahvehaneleri,
kendilerine özgü kahvehaneleri olduğu gibi, mevcut kahvehanelerde de çalışma olanaklarını
bulduğu iddia edilmektedir. Ama çoğunlukla meddahlar âşıklar gibi hemen hemen her türde
kahvehanelerde çalışmışlar, yoğun olarak çalıştıkları kahvehanelerin de kendi adlarıyla
anılmalarına zemin hazırlamışlardır (Evren 1996). 2
 
Seyyar Kahvehaneler
Belirli bir mekâna bağı olmayan, ama sonuçta kahve içme gereksinmesini
karşılayan bu tür kahvehaneler 19. yüzyılda oldukça yaygındı. Bir sırığın uçuna bağladıkları
küçük bir ocak ve birkaç fincandan oluşan kahve takımı ile sokak sokak dolaşan bu
kahveciler, diledikleri kişiye anında sıcak bir kahve sunarlardı. Kahvecinin sırtında taşıdığı
ağarlıklardan biri olan ateşle yanan küçük bir ocak, diğeri ise fincanların bulunduğu iki raflı
bir dolaptı (Evren 1996). 3 ”
 
Günümüz Kahvehaneleri ve Kafeler
Günümüzde de, kahvehanelerin, ferdî, içtimaî vs. yönlerden olumsuzluklar
taşıdıkları bir gerçektir. Ancak günümüzde, kahvehanelerin bir okuma evi ve müdavimleri
için bir kültürel birikimi aktarma mekânı olma özelliğini yaşatma konusunda çalışmalar
yapılmaktadır. Nitekim son yıllarda İstanbulda ve kültür merkezi adı altında, sanat,
kültür ve edebiyat konularında çalışmaların yapıldığı bazı kahvehane tipi mekânlar
oluşturulmaktadır. Buralar, özellikle üniversite öğrencilerinin, yazarların ve şairlerin
katılımıyla, şiir ve edebiyat toplantılarının düzenlendiği ve kitap satışının yapıldığı birer
kültür mekânı olarak hizmet vermektedir.
 
Kahvehaneleri, kitap okunan, ilmî ve kültürel sohbetler yapılan birer mekân hâline
dönüştürecek, böylece gerçek fonksiyonlarına kavuşturacak bu tip faaliyetlerin, bütün
Anadoluda yaygınlaştırılması, faydalı olacaktır. Böylece insanımızın sosyalleşmesi ve
birbirini tanıyarak kaynaşması ve farklı sosyal statüdeki insanların diyalogda buluşması
1 http://kirpi.fisek.com.tr
2 http://kirpi.fisek.com.tr
3 http://kirpi.fisek.com.tr
 
mümkün hale gelecektir. 4 ”

Facebook'ta paylaş butonu
Print

YORUMLAR

Facebook Yorumları
YORUM YAZ
1000

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

HAVA DURUMU

Günlük Gazeteler

Oku